Weronika Powęska

radca prawny

Opis.
[Więcej >>>]

Skontaktuj się!

Upadłość przedsiębiorstwa – czym jest i kto może ją ogłosić?

Weronika Poweska18 grudnia 2023

Czy upadłość przedsiębiorstwa to dobry sposób na pozbycie się długów?

To pytanie często zadają sobie przedsiębiorcy borykający się z problemami finansowymi. Wielu wierzy, że samo ogłoszenie upadłości da dobry argument kontrahentom, aby przestali domagać się zapłaty zaległych należności. Niektórzy liczą również, że po ogłoszeniu upadłości będą mogli upłynnić pozostały majątek przedsiębiorstwa a pozyskane środki zachować dla siebie.

Są to jednak płonne nadzieje 🙂

Dziś chcę wyjaśnić Wam jakie są główne cele ogłoszenia upadłości, ochronie jakich interesów ono służy i kto może ją ogłosić.

Serdecznie zapraszam do lektury! 🙂

Czym jest upadłość i jaki jest cel jej ogłoszenia?

upadłość

W polskim prawie, procedura upadłości uregulowana jest ustawą z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe.

Upadłość to de facto skutek prowadzonego na wniosek wierzycieli lub samego dłużnika postępowania, w którym niewypłacalne przedsiębiorstwo ma możliwość umorzenia całości lub części swoich zobowiązań.

W trakcie tego postępowania dłużnik traci prawo zarządzania swoim majątkiem, stającym się odtąd masą upadłości.

Zadaniem wyznaczonego przez sąd syndyka jest upłynnienie majątku dłużnika w taki sposób by jak najpełniej zaspokoić interesy wierzycieli upadłego.

Cele ogłoszenia upadłości i prowadzonego postępowania

Główne cele postępowania upadłościowego przewidział sam ustawodawca.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy – Prawo upadłościowe

Postępowanie uregulowane ustawą należy prowadzić tak, aby roszczenia wierzycieli mogły zostać zaspokojone w jak najwyższym stopniu, a jeśli racjonalne względy na to pozwolą – dotychczasowe przedsiębiorstwo dłużnika zostało zachowane.

Dodatkowym celem, w przypadku postępowania prowadzonego wobec osób fizycznych jest to, aby umożliwić umorzenie zobowiązań upadłego niewykonanych w postępowaniu upadłościowym.

Nieco rozwijając te kwestię i odnosząc ją do interesów określonych grup można dokonać następującego podziału.

Upadłość a ochrona wierzycieli

Rolą postępowania upadłościowego jest przede wszystkim zabezpieczenie interesów wierzycieli.

Ochrona ta przejawia się przede wszystkim w odebraniu dłużnikowi możliwości zarządzania przedsiębiorstwem. Przyjęcie tej koncepcji pozwala na wyeliminowanie ryzyka „wyprowadzenia” majątku. Tracąc możliwość dysponowania majątkiem przedsiębiorstwa dłużnik nie może więc sprzedać lub darować jego składników.

Syndyk – jako podmiot niezależny od dłużnika powinien w taki sposób operować majątkiem dłużnika aby sprawiedliwie i skutecznie zaspokoić jego wierzycieli. Jego zadaniem jest podjęcie decyzji czy przedsiębiorstwo dłużnika może dalej funkcjonować czy należy sprzedać je w całości, oddać w dzierżawę czy też dokonać zbycia poszczególnych jego składników.

Rozstrzygając ten problem musi mieć na uwadze interesy różnych grup wierzycieli – np. pracowników przedsiębiorcy oraz jego niezależnych kontrahentów czy też podmiotów publicznych (ZUS, Skarbu Państwa).

Co więcej, w postępowaniu upadłościowym to syndyk – na podstawie zgłoszeń wierzycieli – tworzy listę obrazującą zadłużenie upadłego. Chroni to wierzycieli przez celowym lub przypadkowym pominięciem ich należności w sytuacji, gdy listę tę tworzyłby sam dłużnik.

Cele upadłości dla dłużnika

Choć brzmi zaskakująco niekiedy celem upadłości może być ochrona przedsiębiorstwa.

Czasem bowiem w ramach jednego przedsiębiorstwa prowadzi się kilka rodzajów działalności. Niektóre z nich czasem mogą okazać się mniej rentowne i to one mogą powodować niewypłacalność przedsiębiorcy. Okazać się może jednak, że inne części przedsiębiorstwa prosperują bardzo dobrze i możliwe jest dalsze osiąganie przez nie zysków.

W takiej sytuacji przedsiębiorstwo można „podzielić”.  Syndyk może postanowić o wygaszeniu nieprosperującej części działalności i zbyciu wchodzących w jej skład elementów. Pozostałe zaś składniki majątku dłużnika, tworzące samodzielną, zorganizowaną część można „oszczędzić”.Pozwala to np. na zachowanie zatrudnienia i umożliwia dalsze funkcjonowanie tego, co się ekonomicznie „sprawdza”.

Upadłość chroni także dłużnika przed nadmiernym egzekwowaniem. Ogłoszenie upadłości powoduje bowiem umorzenie indywidualnych postępowań egzekucyjnych. Brak rozdrobnienia postępowań i „uniwersalna egzekucja” (jak niekiedy bywa nazywana upadłość) eliminuje koszty i pozwala na jasne oszacowanie zadłużenia.

Ochrona rynku

Niewątpliwie upadłość zapobiega niewłaściwym praktykom finansowym. Postępowanie upadłościowe – poprzez eliminowanie z rynku podmiotów nierentownych – „udrażnia” obrót gospodarczy i zmniejsza ryzyko nawiązania stosunków z podmiotami niebędącymi w stanie realizować zaciągniętych zobowiązań. Negatywnie zweryfikowany przez rynek przedsiębiorca nie naraża więc innych na straty, co zwiększa ogólne zaufanie do podmiotów gospodarczych. Przynajmniej w teorii, oczywiście 🙂

Należy jednak pamiętać, że zgodnie z wolą ustawowozdawcy priorytetem wśród tych celów jest przede wszystkim ochrona wierzycieli. Ważnym, choć oddającym pierwszeństwo celem jest podtrzymanie funkcjonowania przedsiębiorstwa.

Kto może ogłosić upadłość?

Zgodnie z art. 5 ustawy – Prawo upadłościowe przepisy tej ustawy stosuje się do przedsiębiorców w rozumieniu ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny. Wyjątki może przewidywać przepis ustawy.

Definicja kodeksowa

Zgodnie z art. 431  wspomnianego kodeksu cywilnego przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i tzw. osoba ustawowa (tj. jednostka  organizacyjna, niebędąca osobą prawną, której ustawa przyznaje zdolność prawną), prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową.

Działalnością gospodarczą – zgodnie z art. 3 ustawy – Prawo przedsiębiorców jest natomiast zorganizowana działalność zarobkowa, wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły.

Już z powyższych przepisów wynika, że upadłość może więc ogłosić zarówno osoba fizyczna prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą (w tym działająca w ramach spółki cywilnej), jak i wieloosobowe, zorganizowane podmioty – takie jak spółki prawa handlowego – w tym spółka kapitałowa w organizacji.

Ponadto, tzw. zdolność upadłościowąnie będąc przedsiębiorcami mają także:

  1. spółki kapitałowe: spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, proste spółki akcyjne i spółki akcyjne nieprowadzące działalności gospodarczej,
  2. wspólnicy osobowych spółek handlowych, ponoszący odpowiedzialność za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem – a więc: wspólnicy spółek jawnych oraz komplementariusze w spółce komandytowej i komandytowo-akcyjnej;
  3. wspólnicy spółki partnerskiej.

Więcej o informacji podziale spółek handlowych na kapitałowe i osobowe znajdziecie w moim poście Grupa spółek – czyli holding po nowelizacji.

Upadłość a niewypłacalność

Co bardzo istotne upadłość ogłasza się w stosunku do dłużnika, który stał się niewypłacalny. To pojęcie – po długich latach – zostało zdefiniowane.

Zgodnie z art. 11 ust 1. ustawy – Prawo upadłościowe dłużnik jest niewypłacalny, jeżeli utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych.

W kolejnym ustępie powołanego przepisu ustawodawca przyjął natomiast domniemanie, że dłużnik utracił zdolność do wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych, jeżeli opóźnienie w wykonaniu zobowiązań pieniężnych przekracza trzy miesiące, a w przypadku dłużnika będącego osobą prawną lub osobą ustawową – gdy jego zobowiązania pieniężne przekraczają wartość jego majątku, a stan ten utrzymuje się przez okres przekraczający dwadzieścia cztery miesiące.

Kwestię tę szerzej omówię w kolejnym wpisie 🙂

Brak zdolności upadłościowej

Prawodawca, w art. 6 ustawy – Prawo upadłościowe wskazał także wprost podmioty, wobec których możliwość ogłoszenia upadłości jest wyłączona.

Nie można zatem ogłosić upadłości wobec:

  1. Skarbu Państwa;
  2. jednostek samorządu terytorialnego;
  3. publicznych samodzielnych zakładów opieki zdrowotnej;
  4. instytucji i osób prawnych utworzonych w drodze ustawy, chyba że ustawa ta stanowi inaczej, oraz utworzonych w wykonaniu obowiązku nałożonego ustawą;
  5. osób fizycznych prowadzących gospodarstwo rolne, które nie prowadzą innej działalności gospodarczej lub zawodowej;
  6. uczelni;
  7. funduszy inwestycyjnych.

Dodatkowo nie ma zdolności upadłościowej spółka cywilna. Takie stanowisko zajął m.in. Sąd Najwyższy w  postanowieniu z dnia 16.10.2008 r. – sygn. akt III CZP 97/08 oraz w uchwale z dnia 6.11.2002 r., III CZP 67/02. Uzasadnieniem powyższego jest to, że spółka cywilna nie ma podmiotowości prawnej. Jest jedynie umową – stosunkiem zobowiązaniowym łączącym jej wspólników.

Jak wspomniałam wcześniej zdolność upadłościowa przysługuje jednak wspólnikom spółki cywilnej – jako przedsiębiorcom.

***

Jak widzicie ogłoszenie upadłości nie rozwiązuje wszystkich problemów zadłużonego przedsiębiorstwa.

Daje jednak szansę na zaspokojenie wierzycieli, a przez to chociaż częściowe odzyskanie zaufania kontrahentów.

W sprzyjających okolicznościach jest także korzystne dla dłużnika. Współdziałanie z syndykiem może pozwolić mu na zachowanie lepiej funkcjonującej części przedsiębiorstwa.

Jeżeli rozważasz ogłoszenie upadłości  i chcesz w szczegółach dowiedzieć się jak to zrobić – zapraszam do kontaktu! 🙂

Pozdrawiam,

Weronika Powęska
radca prawny

W czym mogę Ci pomóc?

Na blogu jest wiele artykułów, w których dzielę się swoją wiedzą bezpłatnie.

Jeżeli potrzebujesz indywidualnej płatnej pomocy prawnej, to zapraszam Cię do kontaktu.

Przedstaw mi swój problem, a ja zaproponuję, co możemy wspólnie w tej sprawie zrobić i ile będzie kosztować moja praca.

Weronika Powęska

    Twoje dane osobowe będą przetwarzane przez radca prawny Weronika Powęska wsparcie prawne przedsiębiorców w celu obsługi przesłanego zapytania. Szczegóły: polityka prywatności.

    Komentarze (0)

    { 0 komentarze… dodaj teraz swój }

    Dodaj komentarz

    Twoje dane osobowe będą przetwarzane przez radca prawny Weronika Powęska wsparcie prawne przedsiębiorców w celu obsługi komentarzy. Szczegóły: polityka prywatności.

    Poprzedni wpis:

    Następny wpis: